Trang Trinh Nguyen Binh Khiem -- FORUM TUVI

[ Show ]

Support VoyForums

[ Shrink ]

VoyForums Announcement: Programming and providing support for this service has been a labor of love since 1997. We are one of the few services online who values our users' privacy, and have never sold your information. We have even fought hard to defend your privacy in legal cases; however, we've done it with almost no financial support -- paying out of pocket to continue providing the service. Due to the issues imposed on us by advertisers, we also stopped hosting most ads on the forums many years ago. We hope you appreciate our efforts.

Show your support by donating any amount. (Note: We are still technically a for-profit company, so your contribution is not tax-deductible.) PayPal Acct: Feedback:

Donate to VoyForums (PayPal):

[ Login ] [ Contact Forum Admin ] [ Main index ] [ Post a new message ] [ Search | Check update time | Archives: [1], 2, 3, 4, 5 ]

Subject: Trang Trinh Nguyen Binh Khiem

Author:
Thu_hanoi

[ Next Thread | Previous Thread | Next Message | Previous Message ]

Date Posted: 18:18:10 02/08/06 Wed
In reply to: Thu_Hanoi 's message, "Phong Thuy Thang Long" on 18:14:33 02/08/06 Wed

Nguyễn Bỉnh Khi�m (1491-1585), hu� l� Văn Đạt, tự Hanh Phủ, người l�ng Tr�nh Tuyền (Trung An), huyện Lĩnh Lại, tỉnh Hải Dương xưa, nay thuộc huyện Vĩnh Bảo, ngoại th�nh Hải Ph�ng.

Nguyễn Bỉnh Khi�m l� học tr� của bảng nh�n Lương Đắc Bằng. V� t�nh h�nh đất nước l�c bấy giờ kh�ng ổn định, n�n m�i đến năm Gi�p Ngọ, khi đ� bốn mươi ba tuổi �ng mới đi thi hương v� đỗ ngay giải nguy�n. Sau đ� đỗ hội nguy�n rồi đỗ trạng nguy�n năm thi Ất M�i, ni�n hiệu Đại ch�nh thứ s�u (1535), đời Mạc Th�i T�ng.

�ng l�m quan Đ�ng c�c hiệu thư, Lại bộ Tả Thị Lang, ki�m Đ�ng c�c đại học, tước Tr�nh Tuy�n hầu. L�m quan cho nh� Mạc được t�m năm, thấy gian thần ho�nh h�nh, �ng đ� d�ng sớ vạch tội v� xin ch�m đầu mười t�m t�n lộng thần. Vua kh�ng nghe, �ng liền trả �o mũ, xin về qu�, dựng am dạy học. Học tr� �ng c� nhiều người nổi tiếng như Ph�ng Khắc Khoan, Nguyễn Dữ...

Trong khi ở ẩn, Vua Mạc cũng như c�c ch�a Trịnh, Nguyễn c� việc hệ trọng vẫn cho người đến hỏi � �ng. �ng thường k�n đ�o khuy�n Vua cố gắng tr�nh chiến tranh để nh�n d�n khỏi chết ch�c.

L�c mất, �ng được Vua Mạc truy phong tước Tr�nh Quốc c�ng, do đ� m� c� t�n gọi l� Trạng Tr�nh. �ng mất ng�y 28 th�ng 11 năm Đinh dậu, ni�n hiệu Di�n Th�nh thứ 8 nh� Mạc (1585), tr�n 94 tuổi.

Người đ�n b� nu�i ch� lớn

Nguyễn Bỉnh Khi�m sinh ra từ một cuộc h�n nh�n kh�ng b�nh thường, v� phần chủ động thuộc về mẹ �ng, Nhữ Thị Thục, người đất Ti�n Minh, l�ng An Tử hạ. Ngoại của Nguyễn Bỉnh Khi�m l� Nhữ Văn Lan, một người th�ng minh kh�c thường từ tấm b�, khi lớn l�n đ� l�m rạng rỡ d�ng họ v� qu� hương với bảng v�ng tiến sĩ, khoa thi năm Qu� m�i, ni�n hiệu Quang Thuận, đời L� Th�nh T�ng, được nh� Vua tin d�ng, phong chức Thượng thư bộ Hộ.

Theo người ta kể lại th� b� Nhữ Thị Thục l� bậc nữ lưu phong vận t�i hoa v�o bậc nhất chốn kinh kỳ thời bấy giờ.

Điều kh� hiểu l� suốt thời kỳ con g�i, theo cha, với những cuộc giao thiệp hết sức rộng r�i m� địa vị người cha cho ph�p, b� vẫn ho�n to�n thờ ơ với tất cả, từ �ng trạng, �ng ngh�, �ng tổng. C� lẽ trong quan niệm ri�ng của b� th� tất cả những t�i năng của những con người ấy chỉ đủ để thi đỗ l�m quan, phục t�ng vua. Tuổi trẻ b� tr�i qua với những cuộc giao du sơn thuỷ.

Thế rồi chỉ một lần gặp gỡ với �ng đồ nh� qu� t�n Nguyễn Văn Định b� đ� tự nguyện g� nghĩa. B� Thục rất tinh th�ng thuật số, b� đến với �ng Định chỉ v� nhận thấy ở �ng c� tướng sinh qu� tử. Từ nhỏ, b� đ� nu�i ch� lớn: chồng b� phải l� Vua, hoặc sinh con ra l�m Vua. B� cũng đo�n trước, ngay từ thời nh� L� c�n cực thịnh, bước đường suy vong của triều L� chẳng c�n bao xa. Nhưng rồi thực tế dường như đ� kh�ng đ�p ứng được mong muốn của b�, "qu� tử" của b� sau n�y danh vọng lắm chỉ đỗ trạng nguy�n l� c�ng. V� vậy, giữa hai vợ chồng thường xảy ra x�ch m�ch.

Lần nọ, b� Nhữ Thị Thục đi chợ, �ng Văn Định ở nh� tr�ng con. �ng buộc d�y v�o c�nh tre, k�o l�n, k�o xuống cho con chơi v� n�i:

- Nguyệt treo cung, nguyệt treo cung!

Tưởng con kh�ng biết g�, chẳng ngờ Văn Đạt (t�n l�c nhỏ của Bỉnh Khi�m) n�i:

- Vịn tay ti�n, nh� nhẹ rung.

Khi b� Thục về, Văn Định khoe chuyện ấy bảo l� con trai họ th�ng minh. Kh�ng d�, b� Thục n�i:

- Nguyệt tượng trưng cho bầy t�i! Nu�i con mong th�nh Vua, th�nh Ch�a, chứ th�nh bầy t�i th� n�i l�m g�.

Lần kh�c, biết vợ thường soạn những c�u ca để dạy con v� ghi lại trong s�ch, khi vợ đi vắng. Văn Định lấy s�ch của vợ t�m một c�u để dạy con, thấy c�u:

"Bống bống, bang bang, ng�y sau con lớn, con tựa ngai v�ng"

Văn Định hoảng sợ, cho l� � kiến phản nghịch, c� thể bị tội ch�m đầu, b�n chữa chữ "tựa" th�nh "vịn". B� Thục về đến, biết chuyện n�y bực lắm.

- Sinh con ra, mong con l�m vua thi�n hạ. Nay thầy n� dạy con l�m t�i, ch�n qu�! Rất tiếc th�n n�y l� phận g�i.

V� nhiều quan niệm bất đồng, b� Thục đ� bỏ nh� ra đi, kh�ng bao giờ trở lại với chồng v� con, cho cả đến khi nhắm mắt cũng vậy.

Tương truyền khi c�n sống với Văn Định, c� lần b� Thục ra Đồ Sơn, gặp một người d�n ch�i, oai vệ, cao to, sắc sảo, vừa thi tr�ng v� cử, sắp đi l�m l�nh t�c vệ, b� giật m�nh than rằng: Người n�y mới thật l� người m� ta mong ước - Tiếc thay khi đ� b� đ� l� g�i c� chồng.

Người ấy, sau n�y cướp ng�i nh� L�, l�n l�m Vua, mở đầu cho triều Mạc (1527), Mạc Đăng Dung.

C� truyền thuyết cho rằng, sau khi bỏ đi, b� Thục đ� bước th�m bước nữa, �t l�u sau sinh hạ �ng Ph�ng Khắc Khoan. Về sau Ph�ng Khắc Khoan theo học Nguyễn Bỉnh Khi�m, được �ng coi như em ruột. Như vậy, tuy b� Thục c� hai người con đều đỗ đạt v� đều nổi tiếng, nhưng d� sao th� b� cũng kh�ng đạt được c�i ch� lớn lao của m�nh.

Số chỉ l�m Trạng
Nguyễn Bỉnh Khi�m th�ng minh lạ thường. Đầy th�i n�i đ� biết n�i, l�n bốn được mẹ dạy cho học thuộc l�ng c�c b�i ch�nh nghĩa của kinh, truyện c�ng với mười b�i thơ N�m.

Tương truyền một h�m, b� Thục đưa Nguyễn Bỉnh Khi�m về qu� ngoại thăm gia đ�nh, dọc đường gặp một thầy tướng số Trung Hoa. Thấy Bỉnh Khi�m c� tướng mạo lạ thường, �ng b�n n�i:

- Đứa trẻ n�y về sau c� thể l�m tới ng�i vương.

Nhưng rồi sau khi xem kỹ lại, �ng than:

- Da kh� qu�, thật l� đ�ng tiếc! C�ng lắm chỉ l� trạng nguy�n m� th�i.

Tuy thất vọng, nhưng b� Thục vẫn kh�ng th�i nu�i ch� lớn. B� hi vọng "nh�n định thắng thi�n", b� mong rằng với �m trạch của tiền nh�n, quyết sau n�y con b� phải ở ng�i thi�n tử, để lại tiếng thơm cho mu�n thế hệ mai sau.

Nhưng rồi thực tế đ� kh�ng đ�p ứng được mong mỏi của b�. Đứa con m� b� xem l� "qu� tử" ấy đ� kh�ng theo kịp mẫu người l� tưởng m� b� hằng t�m kiếm. B� xem như cuộc đời m�nh đ� bỏ đi. V� đường c�ng danh của Nguyễn B�nh Khi�m sau n�y như thầy tướng số Trung Hoa dự đo�n: Số �ng chỉ l�m trạng nguy�n.

Th�i Ất Thần Kinh
Thấy con học giỏi hơn người, cha mẹ Nguyễn Bỉnh Khi�m quyết định cho con theo học quan Bảng nh�n Lương Đức Bằng, người l�ng Hội Tr�o, huyện Hoằng H�a, tỉnh Thanh Ho�.

Nguyễn Bỉnh Khi�m học rất giỏi lại nổi tiếng về văn thơ.

Một h�m, cụ Lương Đức Bằng ốm, biết rằng m�nh kh�ng sống l�u được nữa b�n gọi Nguyễn Bỉnh Khi�m lại, chỉ cho �ng một c�i tr�p nhỏ, đặt ở đầu giường, rồi bảo:

- Con h�y mang tr�p đến đ�y, rồi mở ra lấy một bộ s�ch m� ta đ� g�i kỹ v�o để sẵn trong ấy.

Nguyễn Bỉnh Khi�m v�ng lời, l�m theo � thầy. Cụ Bằng lại bảo tiếp:

- Thầy cho con quyển s�ch n�y, v� thầy nghĩ chỉ c� con mới c� thể hiểu nổi, nhưng con phải hứa với thầy l� phải giữ g�n s�ch cẩn thận. Quyển s�ch n�y li�n quan đến một việc kh� li kỳ, thầy sẽ kể con nghe. Lần trước, khi thầy đi sứ qua T�u, l�c trở về nước, c� một cụ kh�ch gi� trao cho thầy quyển s�ch. Thầy tưởng cho thầy nhưng sau đ�, cụ ấy lại n�i: "Ta kh�ng cho ngươi, ta chỉ nhờ người đem về giao lại cho một người An Nam". Thầy rất ngạc nhi�n khi kh�ng nghe cụ gi� ấy n�i đến t�n họ người m� cụ muốn gửi gắm. Cụ gi� liền xua tay: "Kh�ng cần. Chừng n�o trong t�m linh nh� ngươi muốn cho ai th� người ấy sẽ được phần". N�i xong, �ng cụ ấy bỏ đi mất, chừng đ�, thầy mới hiểu �ng ấy l� một dị nh�n. Nay, thầy giao quyển s�ch n�y lại cho con, ấy l� con c� phần.

Nghe lời thầy, Nguyễn Bỉnh Khi�m mang s�ch về nh�, mở ra đọc. Cảm thấy kh�ng lĩnh hội được g� mấy, �ng b�n mang s�ch cất đi, thỉnh thoảng lại lấy ra đọc, đọc xong rồi lại cất, cứ như thế m�i. Cho tới một h�m, c� một người kh�ch đến cho Nguyễn Bỉnh Khi�m một b�i thơ. �ng giở ra xem th� thấy ngụ � của b�i thơ c� phần li�n hệ với những c�u trong bộ s�ch của thầy Bằng trao, m� �ng đ� cất c�ng sức đọc nhiều lần nhưng kh�ng sao th�ng được. Bộ s�ch ấy ch�nh l� bộ Th�i Ất Thần Kinh m� thầy Bằng để lại cho người học tr� cừ kh�i của m�nh.

Nhờ quyển s�ch n�y m� về sau Nguyễn Bỉnh Khi�m tinh th�ng số học, tinh th�ng mọi sự đời, đo�n được thế cuộc, nổi tiếng văn hay.

Lấy tử vi cho c�i quạt
V�o một ng�y m�a hạ, b� trạng đi chợ mua về cho cụ trạng Nguyễn Bỉnh Khi�m một c�y quạt giấy.

Trạng t�nh ng�y giờ, rồi lấy cho c�y quạt một l� số tử vi. Trạng đo�n ra c�i ng�y chết. Việc l�m ấy, trạng b� mật kh�ng cho ai hay. Trạng lại nghĩ:

- Nếu để d�ng l�u ng�y n� sẽ r�ch hoặc thất lạc đi, như vậy "c�i ng�y chết" của n� ắt sẽ xảy ra v� xảy ra rất b�nh thường. Nếu đ�ng như n� c� số thật, kh�ng ai c� thể ngăn cản được, th� sao ta chẳng mang cất n� đi, để xem tới ng�y ấy, n� c� chết thật hay kh�ng?

Nghĩ thế, n�n trạng Tr�nh ni�m phong ngay c�y quạt rồi treo n� l�n chỗ k�n đ�o nhất. Tới ng�y, c�y quạt vẫn c�n nguy�n. H�m đ�, suốt từ s�ng tới chiều, trạng Tr�nh cứ ở nh�, quanh quẩn ở nơi để quạt, xem n� chết ra sao. Thỉnh thoảng trạng lại ngắm ngh�a v� lấy tay phủi những hạt bụi b�m xung quanh.

Vừa l�c ấy, c� kh�ch đến mời trạng sang ăn giỗ, �ng từ chối kh�ng đi, cho rằng trạng giận việc g� n�n đ�nh tiếng nhờ b� trạng.

Từ s�ng, thấy cử chỉ kỳ dị của chồng, b� trạng đ� chướng mắt lắm rồi, n�n khi được kh�ch cậy nhờ, b� liền đốc th�c trạng:

- �ng ở nh� l�m g�, người ta nghĩ t�nh n�n sang mời, m� �ng nỡ từ chối. T�i mua quạt về cho �ng d�ng, chớ đ�u phải để �ng mang cất đi, rồi cứ ra v�o m� phủi bụi cho n� như đầy tớ thế.

Vừa n�i, b� trạng vừa giật lấy c�y quạt x� n�t tan ra từng mảnh vụn. Thấy vậy, trạng cười n�i:

- Ra l� thế. Cuối c�ng th� ta đ� biết được n� chết thế n�o.

Rồi mặc cho b� trạng đứng ngẩn người ra kh�ng hiểu, trạng khăn �o chỉnh tề đi sang nh� người kh�ch l�c s�ng để ăn giỗ.

Ngựa đ� qua s�ng
D�ng s�ng Th�i B�nh hiền ho�, b�nh lặng, chiếc đ� ngang nho nhỏ vẫn cần mẫn đi về, nối liền đ�i bờ. B�n n�y l� đất Vĩnh Lại, nơi qu� hương của trạng, một v�ng đất hiếu học v� trọng khoa cử. Nhưng học th� rất nhiều m� đỗ đạt th� lại �t, chẳng mấy ai l�m n�n những sự nghiệp lớn lao. C� thể xem v�ng đất n�y:

"Tuấn kiệt như sao buổi sớm
Nh�n t�i như l� m�a thu"
(B�nh Ng� Đại C�o - Nguyễn Tr�i)

D�n miền Vĩnh Lại ấm ức v� c�ng, họ t�m đến hỏi trạng cho ra nhẽ, song trạng kh�ng trả lời g� kh�c hơn ngo�i c�u:

- Thi�n cơ bất khả lậu!

D�n ch�ng thầm bất m�n, cho rằng trạng th�m hiểm, nhỏ mọn, biết m� kh�ng n�i để bản th�n ri�ng hưởng.

Nghe tin ấy, trạng rất phiền l�ng nhưng rồi th�ng cảm cho sự n�n n�ng, sốt ruột của d�n l�ng, trạng lại bỏ qua. Sau đ�, trạng b�n l�m một con ngựa, trạng c�n cho thợ khắc hai c�u thơ bằng chữ nho:

"H� thời thạch m� độ giang
Thử thời Vĩnh Lại nghinh ngang c�ng hầu".

Tạm dịch như sau:

"Bao giờ ngựa đ� sang s�ng
Th� d�n Vĩnh Lại quận c�ng cả l�ng"

Ngựa vừa dựng l�n, d�n l�ng rủ nhau đến xem rất đ�ng�

Kể từ đ�, ng�y lại ng�y, họ cứ chờ đợi, mong ng�ng, c� người tin tưởng tương lai x�n lạn kh�ng xa, nhưng cũng c� người lại cho rằng trạng n�i thế chỉ để trấn an d�n l�ng, chứ l�m g� c� chuyện ngựa đ� biết đi, n�i chi đến việc lội sang s�ng được m� h�ng những chức như quận c�ng, đ� đốc.

Nhưng rồi người d�n Vĩnh Lại đ� thoả nguyện, ng�y lại ng�y, d�ng s�ng cuộn chảy mang theo ph� sa b�n lở, b�n bồi. Con sống Vĩnh Lại lở th�m để bồi sang b�n kia, đến cuối đời Hậu L� th� con ngựa đ� đ� sang s�ng thật. người th� vui mừng, người th� hối tiếc v� đ� tr�ch nhầm trạng, song ai nấy đều hy vọng một cuộc đời hiển h�ch. Uy t�n trạng ng�y c�ng cao hơn v� đồn đi khắp nơi, đ�y đ�u cũng r�m rả chuyện con ngựa đ� ở bờ s�ng Vĩnh Lại. Trai l�ng th� l�n mặt, con g�i c�c nơi đổ x� đến t�m nơi để l�m d�u, mong sau ng�y trở th�nh b� đ� đốc hay b� quận c�ng.

Giữa l�c ấy, trong Nam lại xảy ra cuộc chiến tranh giữa T�y Sơn v� ch�a Nguyễn. T�y Sơn thắng trận, rồi thừa thắng đem binh ra diệt lu�n ch�a Trịnh ở Bắc, trả quyền cho nh� L�. Vua nh� L� từ đ� tho�t khỏi nạn ch�a Trịnh chuy�n quyền, nhưng sau khi vua Hiển T�ng mất, vua Chi�u Thống l�n ng�i, d�ng d�i của Trịnh lại trở về. Vua L� phải triệu Hữu Chỉnh ở Nghệ An ra gi�p. Chỉnh đem binh ra đ�nh đuổi v� dẹp tan đ�m con ch�u của ch�a Trịnh c�n s�t lại. Nhưng Chỉnh lại chuy�n quyền, ra mặt chống với T�y Sơn, Nguyễn Huệ thấy vậy, sai Nhậm đ�nh Chỉnh. Chỉnh đem vua L� chạy trốn. Nửa đường Chỉnh bị Nhậm bắt, vua th� tho�t nhưng phải giả dạng thường d�n mang theo �n t�n m� chạy. Tứớng T�y Sơn đuổi theo, nh� vua phải qua s�ng Vĩnh Lại v� ở lại l�ng n�y.

Việc vua đến lưu tr�, lại th�m chuyện "ngựa đ� qua s�ng" d�n l�ng cho rằng đ�y l� � trời để l�ng Vĩnh Lại được oai danh hiển h�ch, mới rước vua về đ�nh rồi thảo hịch chi�u mộ qu�n sĩ để chống T�y Sơn, sẵn c� ấn t�n của vua, hết người n�y đến người kh�c bức vua phong tước. Thế c�ng, lực kiệt, nh� vua đ�nh nghe theo, vậy l� chỉ trong mấy ng�y d�n Vĩnh Lại đều th�nh quan n�y, quan nọ cả.

Phong tước xong, nh� vua từ gi� để chạy sang l�ng kh�c. Hay tin d�n l�ng Vĩnh Lại ph� L� chống T�y Sơn, Vũ Văn Nhậm đem qu�n v�y đ�nh, d�n l�ng chống cự kh�ng lại, lớp bị giết, lớp bị bắt thật thảm thương.

Ho�nh sơn nhất đ�i
Sau khi nh� L� bị Mạc Đăng Dung chiếm ng�i, con của một vị tướng triều L� t�n l� Nguyễn Ho�ng Dụ trốn sang L�o, được vua L�o cho nương n�u ở xứ Cẩm Ch�u, trấn Nam Phủ, tỉnh Thanh Ho�.

Năm Qu� Tỵ (1532) Nguyễn Kim lập con �t vua Chi�u T�ng l�n l�m vua, gọi l� Trang T�ng.

Để mưu đồ đại sự, Nguyễn Kim thu nạp một kiện tướng ở tỉnh Thanh Ho� t�n l� Trịnh Kiểm, sau l� rể của Nguyễn Kim.

Năm Canh T� (1540), Nguyễn Kim đem qu�n đ�nh chiếm Nghệ An v� thu phục lu�n cả Thanh Ho�. Nhưng bỗng dưng Nguyễn Kim chết v� ngộ độc (1545), mọi b�nh quyền về tay Trịnh Kiểm.

Việt Nam l�c bấy giờ bị chia đ�i: từ Sơn Nam trở ra thuộc nh� Mạc, gọi l� Bắc Triều. Từ Thanh Ho� trở v�o l� khu vực của nh� L� hay gọi l� Nam Triều.

Nguyễn Kim mất, để lại hai người con trai l� Nguyễn U�ng v� Nguyễn Ho�ng, cả hai tuy c�n �t tuổi nhưng đ� bộc lộ t�i năng xuất sắc hơn người. Trịnh Kiểm kh�ng khỏi lo sợ cả hai sau n�y c� thể tranh gi�nh địa vị với m�nh, n�n đ� ngấm ngầm ngăn trở, v� v� thế Nguyễn U�ng chỉ mắc một lỗi nhỏ, Trịnh Kiểm cũng buộc Nguyễn U�ng phải chịu ph�p gia h�nh. Nguyễn Ho�ng thấy anh bị hại, sợ đến lượt m�nh, liền cử người k�n đ�o l�n hỏi Trạng Tr�nh. Trạng kh�ng trả lời cụ thể, chỉ đứng ngắm đ�n kiến b� tr�n h�n non bộ trước s�n nh� v� thốt l�n một c�u:

�Ho�nh sơn nhất đ�i, vạn đại dung th�n�

Tạm dịch nghĩa:

�Ho�nh sơn một d�y, dung th�n ng�n đời�

Từ c�u n�i đ�, Nguyễn Ho�ng nghiệm ra rằng trạng Tr�nh đ� b�y cho kế đi v�o phương Nam lập nghiệp. Nguyễn Ho�ng vội v�ng đến n�i ri�ng với b� chị, lựa lời cho �ng v�o trấn đất Thuận Ho�, ph�a Nam d�y Ho�nh Sơn. Nhờ thế m� lập n�n cơ nghiệp của họ Nguyễn ở Đ�ng Trong, truyền nối l�u d�i.

Khi cơ đồ của nh� Nguyễn trở n�n vững v�ng, Nguyễn Ho�ng c� cho người mang lễ vật đến tạ Trạng Tr�nh, nhưng Trạng đ� cương quyết khước từ.

L� tồn, Trịnh tại - L� bại, Trịnh vong
Nh� L� Trung Hưng d�ng căn cứ ở Thanh Ho� tiến mạnh ra kinh đ�. Tuy nhi�n c�c phe ph�i L� - Mạc, Trịnh - Nguyễn vẫn hằm h�, đấu tr�, đấu sức nhau, mưu sự thịnh vượng cho m�nh. Nhiều danh sĩ lại ph�n v�n, c�n nhắc chẳng biết n�n theo L�, hay ở lại với Mạc. Trong số ấy c� Ph�ng Khắc Khoan, m�i kh�ng chọn được hướng đi để tồn tại v� ph�t huy hết khả năng của m�nh, Ph�ng Khắc Khoan đ� t�m đến Am Bạch V�n để vấn kế Trạng Tr�nh.

Chuyện kể rằng, khi nghe Ph�ng Khắc Khoan hỏi han đến sự thể, Trạng Tr�nh kh�ng hề bảo cho Ph�ng Khắc Khoan l� n�n định hướng thế n�o, d� họ đ� c� cả buổi ngồi đ�m đạo, ăn cơm, uống rượu.

Ph�ng Khắc Khoan kh�ng khỏi băn khoăn, trằn trọc m�i đến gần s�ng mới chợp mắt được, vừa l�c ấy Trạng Tr�nh đến đập cửa v� n�i vọng v�o:

- G� đ� g�y rồi, sao kh�ng dậy, c�n ngủ g� nữa?

�ng Khoan giật m�nh thức giấc, �ng ngầm hiểu � của Trạng Tr�nh l� đ� đến l�c phải v�o Thanh Ho� với nh� L�. Ph�ng Khắc Khoan vội v�ng bật dậy, sắp đặt h�nh l� rồi đến ch�o từ biệt Trạng Tr�nh.

Trạng vẫn kh�ng n�i g�, chờ tới l�c Ph�ng Khắc Khoan quay g�t, Trạng liền cuốn một chiếu ngắn n�m theo. Nghe tiếng chiếu rơi phịch cạnh ch�n m�nh, Ph�ng Khắc Khoan c�ng th�m hiểu � của Trạng: �Phải h�nh động nhanh như cuốn chiếu, chứ đừng chần chờ g� nữa�.

Quả nhi�n v�o Thanh Ho�, Ph�ng Khắc Khoan nhanh ch�ng được trọng dụng v� được Th�i sư Trịnh Kiểm tin tưởng, việc g� quan trọng cũng hỏi � kiến.

Khi L� Trung T�ng mất, Trịnh muốn nh�n dịp n�y để nh� Trịnh thay hẳn nh� L�, v� thực chất nh� vua chỉ l� hư vị, mọi c�ng lao trung hưng v� quyền b�nh đều ở trong tay họ Trịnh cả. Trịnh Kiểm hỏi �, Ph�ng Khắc Khoan l�ng t�ng kh�ng biết trả lời thế n�o, liền b� mật ph�i sứ giả ra Hải Dương hỏi � kiến Trạng Tr�nh.

Người được cử đi về kể lại:

- Quan Trạng kh�ng bảo ban g� cả. Ng�i cũng kh�ng c� thư hồi đ�p.

Ph�ng Khắc Khoan gặng tới:

- Thế �ng được quan Trạng tiếp đ�i ra sao? V� những c�u quan Trạng n�i �ng c�n nhớ kỹ kh�ng?

Người được cử đi lắc đầu:

- Dạ, ng�i Trạng tiếp đ�i rất chu đ�o. Nhưng ngo�i những c�u giao tế b�nh thường, ng�i chẳng n�i g� hết. Chỉ trong l�c nhấp ch�n tr� với t�i, quan Trạng c� bảo người nh� một c�u kh�ng ăn nhập g� v�o c�u chuyện cả!

- L� c�u g� thế? Ph�ng Khắc Khoan thắc mắc.

Người đ�n �ng đ�p sau một tho�ng ngẫm nghĩ:

- Quan ng�i bảo: �Năm nay th�c giống kh�ng tốt, ch�ng bay n�n t�m th�c cũ m� gieo mạ�.

Ph�ng Khắc Khoan mừng rỡ bảo:

- Đ� ch�nh l� lời Trạng n�i với ch�ng ta đấy. Đ�u, �ng cố nhớ lại ng�i Trạng c�n n�i g� th�m kh�ng?

- Dạ nếu thế th� c� chuyện n�y. Vừa cạn tuần tr� xong, ng�i Trạng đứng l�n, xin ra ch�a thắp hương. T�i giữ lễ, xin ph�p đi theo, đến cửa ch�a, nh� sư ra đ�n. Trạng bảo nh� sư: �Giữ ch�a, thờ Phật th� được ăn oản�.

Ph�ng Khắc Khoan gật đầu, rồi vội v�ng đội khăn, mặc �o v�o gặp Trịnh Kiểm, thuật lại từng lời n�i, từng cử chỉ của Trạng Tr�nh. Kiểm hiểu ngay � Trạng Tr�nh dặn: Phải t�n L� th� mới hưởng ph�c l�u d�i. V� sau đ�, Kiểm cho t�m người ch�u của �ng L� Trừ, l� anh ruột vua L� Th�i Tổ, t�n l� L� Duy Bang ở l�ng Bố Vệ, huyện Đ�ng Sơn, tỉnh Thanh Ho� đem về ph� l�n ng�i, tức l� L� Anh T�ng.

Về sau, con ch�u ch�a Trịnh cũng đ� nhiều lần muốn chiếm ng�i nh� L�, nhưng cụ Trạng Tr�nh đều khuy�n kh�o:

"L� tồn, Trịnh tại; L� bại, Trịnh vong"

Tuy nh� L� suy nhược, nhưng L� c�n th� Trịnh mới đứng vững được.

Lời sấm của Trạng Tr�nh kh�ng sai, khi vua L� Chi�u Thống để mất ngai v�ng th� d�ng Trịnh cũng chẳng c�n ai xưng ch�a nữa.

Giỏi ứng xử tho�t cửa tử

Một ng�y kia, Trạng Tr�nh được Vua triệu v�o để giao cho chức H�nh bộ tả thị lang. Th� ra Trạng đ� được Vua tin d�ng trong việc thi h�nh đường lối khoan hậu trong h�nh ngục. Vua tỏ ra hết sức phẫn nộ đối với lề th�i h� khắc của giới h�nh quan từ thời Uy Mục đến giờ.

Sự t�n nhiệm của Vua đ� đem lại cho Trạng Tr�nh những nỗi vui �t buồn nhiều, bởi tất cả dường đ� trở th�nh c�i nếp kh� di dời hoặc lay chuyển. Ph�n xử, bắt bớ, tra khảo để hạch s�ch tiền của, chẳng ph�p nước luật Vua g� cả. Điều đ�ng n�i l� ch�nh bọn hữu ty v� cả vi�n Thượng thư bộ h�nh lu�n tỏ ra nghi ngại hoặc kh�ng t�n th�nh, hoặc n� tr�nh. Họ quan t�m đến c�i ghế của họ hơn l� quyền lợi của người d�n, v� h�nh trung Trạng đ� trở th�nh người đối đầu với họ.

Chẳng bao l�u, Trạng lại được thăng chức Lại bộ tả thị lang, ki�m Đ�ng c�c đại học sĩ, được tham gia giảng s�ch ở to� Kinh Di�n c�ng dạy học cho Th�i tử.

Th�i tử Mạc Ph�c Hải tuy c�n trẻ tuổi nhưng rất th�ng minh v� biết nghe lẽ phải, nhưng bản chất c� phần mềm yếu, thiếu quyết đo�n, ưa phỉnh nịnh. Lợi dụng điều ấy, bọn quan lại s�u d�n mọt nước đ� đưa Th�i tử v�o quỹ đạo của ch�ng v� họ xem Trạng như l� chướng ngại vật cần phải dọn sạch, việc đầu ti�n l� ch�ng t�m c�ch ly gi�n, gi�m pha Th�i tử v� thầy m�nh.

Đ�ng dịp, h�m ấy Trạng phụ tr�ch buổi giảng s�ch, đề giảng chỉ l� một c�u trong s�ch Luận ngữ:

Vị qu�n nan, vị thần bất dị
(L�m Vua kh�, l�m t�i kh�ng dễ)

B�i giảng li�n quan đến đường lối l�m Vua của Th�i tử, v� vậy đ� kh�u gợi sự ch� � của bọn nịnh thần, ch�ng chuẩn bị cả một kế hoạch để Trạng tự chuốc tai vạ cho m�nh. Trạng đ� đo�n trước n�n vẫn đặt cho m�nh ở một tư thế sẵn s�ng, điềm tĩnh v� tự tin.

Quả nhi�n, theo kế hoạch của ch�ng, Th�i tử khơi m�o:

- Thế n�o l� "l�m t�i kh�ng dễ"?

Trạng Tr�nh từ tốn:

- T�u điện hạ, nếu chỉ biết nhắm mắt phục t�ng để hưởng lợi về m�nh, d�ng mưu m� xiểm nịnh để đưa Vua v�o con đường lỗi đạo v� mu�n d�n phải g�nh phần tai họa th� kh�ng kh�. C�n như nếu hết l�ng v� nước m� hiến mưu cao, chước lạ, đem lời trung ch�nh m� can ngăn Vua th� kh�ng những nghĩa vụ của m�nh sẽ được l�m tr�n m� c�n ph�c l�y đến trăm họ. Được như thế dễ c� mấy người. L�m t�i như vậy thật kh�ng dễ.

Những cặp mắt hằn th� đều hướng cả v�o Trạng. Th�i tử lại đặt tiếp vấn đề:

- Thế c�n "l�m Vua kh�"?

Trạng chậm r�i:

- T�u điện hạ, thật đ�ng như thế.

Th�i tử ra chiều kh� chịu:

- Ho�ng tổ ta, ho�ng khảo ta đ� dầy c�ng x�y dựng, biến nguy th�nh an, đổi loạn l�m trị, để lại cho ta một cơ đồ vững ch�i như thế n�y, h� phải l�m Vua cũng kh� ư?

Một nỗi căm phẫn tr�o l�n trong l�ng Trạng. Đ�y đ�ng l� luận điệu của bọn nịnh thần vừa mới mớm lời cho Th�i tử. Song Trạng đ� kịp thời trấn tĩnh, bởi v�, l�c n�y chỉ cần một cử chỉ, một lời n�i vụng về, một h�nh động thiếu c�n nhắc th� �ng sẽ rơi v�o bẫy của bọn tiểu nh�n nham hiểm ngay. Nghĩ thế n�n Trạng n�i thật �n tồn.

- T�u điện hạ, đ�ng như lời điện hạ ph�n. Ng�y nay �n trạch của triều đ�nh đ� thấm nhuần đến mọi hang c�ng x�m vắng, khiến nơi nơi y�n ấm. Hiện tại ch�nh l� l�c ngồi hưởng ph�c. Tuy nhi�n kẻ ngu thần n�y vẫn thường nghĩ đến như Nghi�u, Thuấn xưa m� vẫn nơm nớp lo sợ trong nước c�n một người d�n đ�i khổ, bị oan khuất.

- Nh� ngươi c� v� ta m� hiến kế kh�ng?

- T�u điện hạ, tiếng nh�n đức của điện hạ ai ai tr�n đất nước n�y m� kh�ng biết, kẻ h�n n�y đ�u d�m t�u xằng. Nh�n buổi giảng s�ch h�m nay, thần chỉ d�m mạo muội d�ng l�n điện hạ một c�u: "Như b�o x�ch tử, l�m th�nh cầu chi, tuy bất tr�ng, bất viễn hỹ. Vị hữu học dưỡng tử nhi hậu gi� giả d�". Hạ thần chỉ mong điện hạ y�u d�n như con, như thế th� lẽ n�o kh�ng hiểu được l�ng d�n m� đề ra liệu ph�p trị nước, cần g� đến kẻ n�y.

Vậy l� nhờ t�i ứng xử, biện b�c, Trạng đ� tho�t khỏi trong đường tơ kẽ t�c, lại c�n khiến Th�i tử đ� chịu nghĩ lại nhiều sau buổi giảng n�y. Chẳng những thế, Trạng v� một số giảng quan kh�c c�n được Th�i tử lưu lại ban tr�.

nguồn: www.vanhoaphuongdong.com

[ Next Thread | Previous Thread | Next Message | Previous Message ]

Replies:

Subject	Author	Date
Cong Chua Lieu Hanh	Thu_hanoi	18:26:27 02/08/06 Wed
Hoi Phu Giay -- Thu_hanoi, 18:30:07 02/08/06 Wed