| Subject: Re: Con Duong Tu Than |
Author:
NKS
|
[
Next Thread |
Previous Thread |
Next Message |
Previous Message
]
Date Posted: 13:40:58 06/27/03 Fri
In reply to:
NKS
's message, "Re: Con Duong Tu Than" on 13:39:41 06/27/03 Fri
MỘT NGUYÊN TẮC TU THÂN:
CON ĐƯỜNG NƯỚC
Nước trong lối sống: Tùy
Mềm đến hết mức và trơn trượt hoàn toàn, nước không có dạng h́nh nào, nên vừa khớp mọi khuôn. Không ǵ ngăn nổi nước, không ǵ ràng buộc được nước. Nước thành mọi dạng, nhưng nước không hề biến dạng, mà vẫn nguyên vẹn là ḿnh. Chỉ cần giữ cái cốt yếu, chứ không câu nệ tiểu tiết, nên nước dung hợp được với tất cả, và với tất cả luôn trong tư thế sẵn sàng để:
-- Đáo giang tùy khúc, nhập gia tùy tục.
-- Ở bầu th́ tṛn, ở ống th́ dài.
Vâng, phương châm hành động của nước là Tùy. Tùy là cách dùng binh thiên biến vạn hóa của những bậc thầy như Gia cát Khổng Minh. Tùy v́ tuy cùng trường hợp, nhưng mỗi ca mỗi khác, khác do hoàn cảnh, con người, khác do địa thế hay thời thế.
Dụng binh phải thế, th́ ở các dịa hạt khác cũng vậy, sống đạo cũng vậy luôn. Không đổi được ḿnh th́ không dễ uốn ḿnh để ứng phó được. Để ứng phó được theo Tùy, th́ phải biết nhiều, khéo tính và dám đổi. Đổi bắt đầu từ chính ḿnh ấy.
Với kẻ nhiều ham muốn, hắn giống như ngựa bất kham, không thể trị ḿnh nếu không khép ḿnh vào kỷ luật. Kỷ luật phải chặt, nhưng lại đừng cứng nhắc. Vụ luật quá, th́ luật sẽ trói, khiến không thể bay. Trong kỷ luật, hăy nhắm cái mà kỷ luật nhắm, tức tinh thần, chứ đừng nệ h́nh thức. Thánh Augustin nói: Người Kitô-hữu không phải không luật lệ, nhưng anh không ở dưới luật lệ!
Khi nhờ luật mà đức đă vưng vững rồi, th́ phải bớt dần h́nh thức để giải phóng tinh thần. Theo Gioan Thánh giá, dù con chim chỉ buộc bằng sợi chỉ cũng không bay bổng được. Vâng, dù đây là sợi chỉ mảnh mai, một điều tiểu tiết, một thời khắc chỉ định, một cử chỉ đă quen, một nếp sống dù là của nhà tu...
Cũng chính Gioan Thánh giá, ở b́a tác phẩm Leo Núi Cácmen, đă vẽ con đường dốc với sáu mốc chữ Vô. Sáu chữ Vô ấy dẫn thẳng tới đỉnh của Hôn nhân thiêng liêng đó. Con đường thiêng liêng quả là con đừng Từ bỏ. Tận cùng của từ bỏ phải là bỏ chính sự từ bỏ. Nghĩa là không c̣n vấn vương chi, ngoài cái chính yếu: Thiên Chúa. Mà đă chạm tới đúng Thiên Chúa, th́ chẳng c̣n vướng chi cả. Dù là vướng chính Thiên Chúa, như Tiên sa Nhỏ sẵn sàng rời Thiên Chúa đến giảng về Thiên Chúa cho các thành viên của địa ngục.
Vả lại, từ bỏ hết là buông ḿnh vào vực thẳm Thánh Thần. Mà Thánh Thần th́ bản chất phóng khoáng, hứng đâu thổi đây, không ǵ ngăn nổi, không ǵ ép buộc.
Không c̣n khô cứng trong khuôn thước nữa, tôi có thể ứng biến thích hợp tùy người, tùy vật, tùy hoàn cảnh, nhất là tùy ân và ư Chúa. Không phải cứ thấy thích th́ làm, thấy xung quanh làm th́ làm theo. Dù làm theo cái thích và cái quen của ḿnh hay của người đều là buông xuôi, là thiếu tự do cả. Buông xuôi, vào khuôn, lặp lại, đó là sự quán tĩnh của vật chất, sự ù lỳ của xác thịt.
Khuôn ép, đó là dư luận, thói quen, thành kiến. Dư luận có nội gián là sự lười biếng và hèn nhát của tôi. Thói quen và thành kiến là do quy luật Lặp lại (répétition) của vật chất và xác thịt tạo thành. Thắng được những kẻ thù trên, tự do phải đối đầu với kẻ thù sâu ẩn nhất, cũng là linh hoạt nhất: cái Tôi và Mặc cảm cái Tôi. Mặc cảm cái Tôi là điểm đồng quy của gần như mọi mặc cảm. Cái gọi là ư riêng (volonté propre) là con đẻ của nó, nên hễ phá được nó, th́ ư riêng cũng chết luôn.
Muốn thoát khỏi sự khống chế của cái Tôi, ngoài những “bỏ ư riêng” lặt vặt ra, thiết tưởng phải đến cầu cứu ở t́nh yêu, t́nh Chúa và t́nh người, để cái Chúng tôi h́nh thành do đó sẽ hoá giải cái Tôi cô độc và ích kỷ. Quả thật, chỉ nhờ t́nh yêu mới ra khỏi thế giới hạn hẹp của cái Tôi. Và chỉ ân sủng Chúa mới sinh được một t́nh yêu thuần khiết.
Con đường Mềm và cái nh́n Âm dương
Để có sự uyển chuyển, nên học quen với cái nh́n Âm dương.
Âm dương tuy nghịch nhau, nhưng lại dung hợp được với nhau. Và ta dễ chấp nhận những ǵ ḿnh không quen nh́n, nghe, hay cảm, nghĩ, lại c̣n lợi dụng được chúng để t́m ra ánh sáng và tổng hợp mới từ những mới cũ giao nhau.
Âm dương tuy nghịch nhau, nhưng lại t́m nhau như những bù trừ không thể thiếu. Và ta dễ sống với những con người khác ḿnh, lại cố dung ḥa khuynh hướng của ḿnh với một cái nghịch chiều đối xứng, hầu chúng mài trơn cho nhau những chỗ su si, sắc cạnh. Đứng thế, thẳng thắn suông th́ sinh tàn nhẫn, hiền từ suông th́ dễ nhu nhược. Nhưng nếu hai đức giao nhau, chúng sẽ hoàn thiện lẫn nhau.
Âm dương tuy phân đấy, nhưng lắm khi bằng một phân biệt rất tương đối. A sáng hơn B ư, ta thấy B là tối; nhưng trước một điểm tối hơn, th́ B lại sáng lên. Nên phân định âm dương cũng là một phân định uyển chuyển, không tuyệt đối hoàn toàn. Trước cái nh́n ấy, không một người, vật, sự việc ǵ là xấu hay tốt hẳn; cũng không một lối sống nào là lỗi thời hay hợp thời mọi mặt...
Âm dương tuy phân, nhưng đường phân không sắc nét, như giữa sáng và tối ấy. Và nhận định âm dương sẽ càng uyển chuyển thêm. Chân lư đức tin tuy là một, nhưng khám phá chân lư th́ mỗi thời mỗi khác, mỗi văn hóa mỗi đổi thay. Sống đạo tuy là đồng hóa với Chúa nhập thể, chịu chết và phục sinh đấy, nhưng mỗi người nhấn mạnh hơn vào một trong ba mầu nhiệm, và nhấn với sức ấn khác nhau, chứ không nhất định chỉ xuất thế hay nhập thế mới là đúng, và đúng cho hết mọi người trong cụ thể.
TÓM LẠI
Lấy cứng chọi cứng th́ dễ bị tổn thương. Đứng về mặt tâm lư, điều ấy càng rất rơ, nhất là với những khám phá ngày nay về tầm quan trọng của vô thức. V́ thế, không nên Duy ư chí (volontarisme) trong tu thân, mà hăy đi vào con đường Mềm của nước.
Không ǵ mềm bằng nước, hễ địch lấn th́ nước lui, hễ địch lùi th́ nước tiến, mà nước chẳng thất bại hay tổn hại chi cả. Mà cũng chẳng ai tranh đua với nước làm ǵ, v́ nước có kiêu căng, háo thắng đâu, nước luôn luôn t́m chỗ thấp mà. Nước cũng không bám vào h́nh thức nào, nên nước dễ biến tùy hoàn cảnh, miễn là bản chất nước không đổi.
Chính Chúa Giêsu cũng dạy vững chắc chính ḿnh: “đơn sơ như chim câu,” nhưng mềm dẻo trong đường lối: “khôn như con rắn.” Người ta dễ cứng nhắc khi vụ vào tiểu tiết và h́nh thức, nhưng sẽ thoáng hơn khi chú trọng đến cái chính yếu và tinh thần. Con đường khoáng đạt ấy cũng là Luật Thần khí, như Phaolô diễn tả.
Vậy, trong chiến đấu thiêng liêng, ta hăy Mềm, nghĩa là khéo luồn lách, biết tiết kiệm sức ḿnh và lợi dựng sức địch. Lợi dụng sức địch khi hoán chuyển xung động, biến cám dỗ thành t́nh cảm lành thánh.
Và hăy Thấp, nghĩa là vét rỗng cái Tôi để hạ ḿnh và uốn ḿnh theo ư chúa. Khiêm nhu và tin tưởng, tôi sẽ có sức Chúa làm sức mạnh của tôi.
Đồng thời sống chữ Tùy, nghiă là tùy thời, tùy hoàn cảnh mà đổi thay ở h́nh thức và đường lối.
Hoành Sơn
[
Next Thread |
Previous Thread |
Next Message |
Previous Message
]
| |
Feedback: 