VoyForums
[ Show ]
Support VoyForums
[ Shrink ]
VoyForums Announcement: Programming and providing support for this service has been a labor of love since 1997. We are one of the few services online who values our users' privacy, and have never sold your information. We have even fought hard to defend your privacy in legal cases; however, we've done it with almost no financial support -- paying out of pocket to continue providing the service. Due to the issues imposed on us by advertisers, we also stopped hosting most ads on the forums many years ago. We hope you appreciate our efforts.

Show your support by donating any amount. (Note: We are still technically a for-profit company, so your contribution is not tax-deductible.) PayPal Acct: Feedback:

Donate to VoyForums (PayPal):

Login ] [ Main index ] [ Post a new message ] [ Search | Check update time | Archives: 123[4] ]


[ Next Thread | Previous Thread | Next Message | Previous Message ]

Date Posted: 12:46:50 02/01/01 Thu
Author: Eziz Kashgar
Subject: Burut "Kashilisi"

Burut "Kashilisi"

Aptori: Abduqadir Jalalidin
(9-din 13-betkiche)

Tarih haman tedbirlik ademlerning eqil-parasiti we
mehnetkex ademlerning emgiki bilen ilgirilep kelgen.Ot
qarimaqqa adettiki nersidek korunsimu,lekin
insanlarning medeniyetke qedem qoyushining katta
belgisi bolghan idi. Buningdin korunup turiduki,
medeniyet haman insanlarning oz menpe`etige paydiliq
wastilerni ijad qilish bilen beyip kelgen idi. Eger
qedimki kishilerde ot heqqide melum unum qarishi
bolmighan bolsa, ershtin ot oghurlap qattiq
jazalan`ghan promiti heqqidiki epsanimu toqulmighan
bolar idi.Mana ta bugunki dewrgiche promiti buyuk
tiragidiyilik qehriman supitide sebiler konglige ot
yeqip keldi.
Hazirqi kishiler tehimu unumperes bolup ketti.Ular oz
wujudida setishqa erziydighan hemme nersini bazargha
yuzlendurdi, hetta bezi milletler ozining
qehrimanlirini setip hejlimekte. Peqet qehriman
qalmighanda ,biraqla ejdadini hem ewladini do tikidu .
Qaranglar ,ulargha! Ular oz hayatigha bashqilarning
baha qoyup berishini kutup ,mal baha idarisining
aldida ochrette turushmaqta . Ular oz yenidikilerge
hirs bilen horpiyishmekte.
Zaman tereqqi qilghanseri tedbirningmu turi kopiyip
ketti,meyli u qanchilik ahmiqane, qanchilik teslim
turane bolmisun, ishqilip, jan`gha ara turidighan
bolsa boldi.Setishmu birhil tedbir,aldashmu birhil
tedbir, hijiyishmu birhil tedbir,yighlashmu birhil
tedbir,bashqilarni solap berishmu birhil
tedbir--bosugha marashmu birhil tedbir...way,bek tola
.
Herbir tedbirning ozige layiq shejerisi we risalisi
bolidiken. Shuning ichidin edeplikrek tus alghan
birersini tonushturup otushning ozi kupaye qilar.
Melum bir nahiyidiki ottura mektepte 3-4 ay hizmette
bolup qaldim,ozum oqutquchi bolghacqa,
korgen-bilgenlirimmu koprek mushu da`iride boldi.Men
tonuydighan Yusup isimlik yash bir oqutquchi nahayiti
hapisirighan halda aldimgha uchridi.Men uningdin boldingiz?> dep soridim.
--Hey, qarimamsiz,-didi u qahshap,--nahiyilik maarip
idarisi saqal-burutini qirmay yurgen oqutquchilargha
maash tarqatmanglar, dep buyruq chushuruptiken,
maashimni alalmay yenip chiqtim.
Kozum uning burutigha chushti,emma saqalliri pakiz
qirilghanidi.Men ejeplen`gen halda soridim: -
Bu nime qiliq? -
Bu,pakiz we medeniyetlik bolushning
belgisimish,tayinliq kusa millet bolup qalmaptikenmiz.
U gepini tugitipla sirtqa qarap mangdi. Uni choqum
satirachhanigha mangdi,dep oylidim.
Turmushtiki kichikkine ishlar nahayiti keng ijtima`i
arqa korunushtin bisharet bereleydu. Zamanimizdiki
atalmish yetekliguchiler we qomandanlar yuquriqidek
tedbirlerge tolup tashqan bir chaghlarda
ishtan-chapanlargha etey yamaq selip kiyishmu birhil
tedbir idi. Az-tola bir nerse bilidighanlarni qamap
qetli qilishmu birhil tedbir idi,mezmut
aywan-saraylarni harabige aylandurup,harabidin unup
chiqqan yawa otlarni keshpiyat teriqiside medhiyilesh
heli uzaq hokum surgen muqeddes pelsepe idi. Bugunmu
ene shundaq ghelite tedbirlerning qizghin warisliri
koplep tepilidu.
Saqal-burut huddi chachqa ohshashla tebi`etning
insanlargha qilghan hediyisi. Yeqindin beri bir qisim
uzun chach mutepekkurliri qisqa chach qoyghan
qiz-ayallargha nisbeten: "Cheching qeni" dep soal
qoyushti. Ayallar buningdin ilgiri:"Chechi uzun,eqli
qisqa" digen betnamni tola anglap, biraqla hemme
nersimiz qisqa bolsun diyishtimu qandaq,chechi we
ishtan-konglekliri yilseri qisqirashqa bashlidi.
Wehalenki,buningdinmu digendek aram tapmidi.Emdilikte
nowet burutqa kelgendek qilsimu, tehi buning dawringi
anche bolup ketmidi. Derweqe,ademning uyer-buyerlirige
inchike sepsalidighan, kechiliri durbun bilen
bashqilarning hojra oyining derizisige qaraydighan
ademler heli awup qaldi.
Saqal bilen burut pakizliq we yarishish sherti astida
erlerdiki guzellikning amilliri sanilidu. Bolupmu
hayatqa cheksiz umudwarliq we zoq bilen
qaraydighan,qelbide sheyda`i muhebbet urghup
turidighan, tetik,jushqun yashlar ozige
merdane,ishenchilik salapet beghishlash uchun
chach,saqal,burut qatarliq tebi`i in`amlargha intayin
kongul bolushidu.
Uning ustige uyghurlar chachliq, saqalliq kelidighan
erkek mijez millet bolghachqa, bezi tarihi dewrlerde
(henzuchida saqal digen gep)lar depmu
atalghan,elwette, bu erlerning tohpisi. Biz mijezi
chus,bahadir kishilerni dep
teripleymiz. Shoh, merdane uyghur yashliri helihem
chirayliq burut qoyushtek en`ene bilen jahan guzellik
sehniside chenip qalghini yoq, belki ular
bashqilarning hewisini kelturmekte.
Ehtimal, beziler qoyay dise qamlishidighan buruti
bolmighachqa,burut qoymay
boluwelishqandu.Biraq u hemme erlerning hosun
guzellikining olchimi bolup qalsa qandaq bolidu ?
Epsuski,heliqi nahiyidiki maarip mes`ullirining
neziride, burut er oqutquchilarning qiyapet
guzellikige putlishidighan yaman supetlik nerse bolup
qalghan. Eger oqutquchilarda yengidin kiyim
almashturup,muhit,hawarayi we hessiy keypiyatlargha
layiqlashqan hushpuraq sopunlar bilen kunde yuyunup
turalaydigha turmush shara`iti bolsa idi, u choqum
okisfort univeristeti yaki kolombiye univeristetidiki
mohtirem ependilerge ohshash salapetke dahil
bolalaytti. Chocheklerdin tashqiri,ozining tapinini
ozi koturup hawagha orleydighan ish
bolmamdu-de,Markisning shunche bombur saqili komunizim
telimatini yaritishqa putlashmaptiken, emdilikte er
oqutquchilar qoyuwalghan burutning islahatqa
putlashqini nimisi! ?
Yuquriqi ish qarimaqqa nahayiti kichik ish. Lekin u
bizning tedbir belgileydighan kishilirimizdiki
chakiniliq we puchekliklerni ashkarilap beridu.
Heterlik yeri shuki,u chakiniliq ularning ozi bilenla
cheklinip turup qalmastin,belki jemiyettiki bashqa
kishilergimu enggushter qilip tengilidu.
yoruqi chiqmaydighan bindaq enggushterler toghriliqigha qarimay putining toghriliqigha
qaraydighan> bu zamanda adem bashqurush humarigha ige
janaplarni behozur yashash imtiyazigha erishturidu.
Chekinish, bumu bir tarih, bundaq tarih insanlar
uchun ot elip chushken Promitidek ezimetlerning
qebrisi ustige dessep turidu. Bizning
angliyalaydighinimiz uchiyi tom kishilerning hemmini
untughan halidiki qaqaqlighan awazi, ulughluq
qandaqtur bir sukut supitide oz menisini saqlap
yetiweridu.
Egip yeyish ehtiyaji bolmighan bolsa ilmek,qisip
yiyish ehtiyaji bolmighan bolsa choka ijad bolmighan
bolatti.
Bizning hazirqi ehtiyajimiz nime ? Biz nimini ijad
qilduq ? telimatinimu ?
------tugidi-----
Erkin Ablimit tin. 2001-1-30

[ Next Thread | Previous Thread | Next Message | Previous Message ]


Replies:


Post a message:
This forum requires an account to post.
[ Create Account ]
[ Login ]

Forum timezone: GMT+4
VF Version: 3.00b, ConfDB:
Before posting please read our privacy policy.
VoyForums(tm) is a Free Service from Voyager Info-Systems.
Copyright © 1998-2019 Voyager Info-Systems. All Rights Reserved.