Kompyut�r: S�z�k dunya, b�kinme puqra(1) -- Gulistan

[ Show ]

Support VoyForums

[ Shrink ]

VoyForums Announcement: Programming and providing support for this service has been a labor of love since 1997. We are one of the few services online who values our users' privacy, and have never sold your information. We have even fought hard to defend your privacy in legal cases; however, we've done it with almost no financial support -- paying out of pocket to continue providing the service. Due to the issues imposed on us by advertisers, we also stopped hosting most ads on the forums many years ago. We hope you appreciate our efforts.

Show your support by donating any amount. (Note: We are still technically a for-profit company, so your contribution is not tax-deductible.) PayPal Acct: Feedback:

Donate to VoyForums (PayPal):

[ Login ] [ Main index ] [ Post a new message ] [ Search | Check update time | Archives: [1] ]

[ Next Thread | Previous Thread | Next Message | Previous Message ]

Date Posted: 18:11:12 01/22/02 Tue
Author: Abduqadir Jalalidin maqaliridin
Subject: Kompyut�r: S�z�k dunya, b�kinme puqra(1)

Kompyut�r: S�z�k dunya, b�kinme puqra

Abduqadir Jalalidin

Bezide ichim qupquruq bolup qalidu, mushundaq chaghlar y�qinqi yillardin b�ri pat - pat y�z berdi. Tolimu epsuski, sen ete shu halqiliq peytte, sanga p�t�nley teelluq bolushqa t�gishlik s�k�t qilish hoquqingnimu qoghdiyalmay qalisen, s�ni peqet qorsaq qayghusighila s�lip qoyghan r�alliq �zining edepsiz qolliri bilen emdila s�z�l�shke bashlighan diqqitingni qochuw�tidu - de, netijide �z "s�k�t"inggimu �z�ng ige bolalmay qalisen.
"S�k�t" ziddiyetlik haletning yene bir atilishi, sen bu chaghda r�alliqqa nisbeten teshebbuskar orunda turup paaliyet �lip baralmaysen, belki r�alliqtiki t�rl�k hadisiler meniwiyitingni talan - taraj qilip turidu. Mesilen: Xizmitingning k�ng�lsiz we �n�msiz bolushi, �y qayghusi, maashingning addiy turmush �ch�nmu yetmey, qerzdar bolup q�lishing, qaysidur bir rehberning derdingge bolghan perwasizliqi, �ginish we tereqqiy qilish ghayengning herxil p�shkellikler t�peyli berbat bolushi... Qara, yuqiriqilarning eksiche, tashqi dunyaning tereqqiyat sadaliri s�ni qorshawgha alghan, u yerdiki y�ngiliqlar s�ni heyretke salghan, dunya qandaqtur bir shekilsiz tamning u teripide s�ni elemlik k�ndashliqqa qoyghan...
Bundaq chaghda pikir qilish mumkinmu? sen t�z �zgiriwatqan uchurlar partlawatqan dunya teripidin igilen'gen tinchiq qorugha oxshap qalding. S�ning aktip inkas qayturushung �ch�n eqling r�alliqqa nisbeten mol bolushi, �z�ngni rohiy �st�nl�k tuyghusida k�r�sh�ng, yeni k�z aldingdiki herbir shey�idin �z�ngni bayqiyalishing k�rek. Biraq heqiqiy dunya s�ni tashliwetken,shunga sen oydurup chiqilghan saxta r�alliqning payansiz �qinida leylep k�tiwatqan ot - ch�pke aylinip qalisen. Shundaq iken, sen �z idiyengning ghalib jakarchisi bolalamsen? natayin. Bundaq chaghda sen bir qurt, s�ni orap turghan yaghachni emes, belki �z - �z�ngni yewatqan qurt.
Adem �z yaratquchisining qudritini eng aliy rewishte namayan qilidighan paaliyetchi, shundaq iken, uning qurtqa aylinip q�lishi jinayettin d�rek b�ridu. Dunya ademning teserrupigha tapshurulghan, biraq ademlerdiki bir xil iqtidargha ziyankeshlik qilish bir jemiyetning kech�rg�siz illetlirini ashkarilaydu.
Ichim n�me �ch�n quruq bolup qalidu? Men n�me �ch�n sh�k bolup qalimen? N�me �ch�n qelem tewretk�m kelmeydu? Men mahiyet bilen hepilishishni yaxshi k�rimen. Qelem we pikir qilish men �ch�n �ytqanda, heqiqet we xelq aldida h�sab b�rishtur.
B�g�nki dunyada milyonlap kitab - jurnallar neshr qilinip turidu. Milyardlap t�l�wizur insaniyetning diqqitige jeng �lan qilip turidu, milyardlap radio qulaq perdimizni tewritip turidu, milyonlap g�zit bizni �z tesirige alidu. Kino, �n - sin buyumliri, t�l�gramma, pochta markisi, h�jjet, doklat, uqturush, shoar, xet - chek d�gendek nersiler shiddetlik yaghqan qar uchqunliridek hayat boshluqimizni igilep turidu. Biz bularning qanchilikini k�releymiz? �ytilishiche, tereqqiy tapqan gherb elliri b�s�sh xarakt�rige ige uchurlarning aran beshtin bir qismini tarqitish dairisige alalaydiken. D�mek, pen - t�xnika y�kselgen, uchur yolliri rawan bolghan gherb elliridimu insan eqil - parasitining k�p qismi nezerdin saqit bolup k�tidiken.
Wehalenki, etrapimizdiki dunyani peqet sezg� organlirimiz ( k�z, qulaq, t�re, m�nge) bilen k�zitiwatqan bizdek millet �ch�n �ytqanda, r�alliq mengg� sirliq p�ti q�liw�ridu. Dunyaning sezg� wasitiliri k�piyip insan iqtidaridin talay hesse halqighan b�g�nki dunyada, biz �zimizning r�alliqini haywanlargha xas iptidaiy sezg� wasitisi bilen k�zitish halitide turup qalduq.
T�l�wizor nomurliridiki ammiwiliq shexsiy tallashning mumkinchilikini yoqatti. U siyaset, iqtisad, teshwiqat muessesilirining kontrolluqida bolup, kishilerdin maslishishni telep qildi. Kishiler �zlirimu sezmigen halda �zining waqti, y�nilishini yuqiriqidek muessesilerge �t�n�p b�riwetti. Axirqi h�sabta t�l�wizor dunya heqqidiki k�znek bolalmidi, kishiler t�l�wizorni emes, t�l�wizor kishilerni k�zetti.
T�l�fon we yanfonlar kishilerge almashturush jehette nisbeten xasliq �lip kelgen boldi. Kishiler bu wasitilerdin paydilinishning waqtini we ornini �zi orunlashturalaydu. Pikrining t�si, mezmuni we waqti qatarliqlarni nispiy halda belgiliyeleydu. Soda we s�hbet ishliri melum menide shexsning iradisige baqidu. Biraq t�l�fon we yanfonlardiki cheklimilik yenila zor. Siz k�r�shtin �rishidighan nurghun uchurlardin quruq qalisiz. U sizning h�sablash, h�k�m qilish iqtidaringizgha siz k�tkendek pas chiqirip b�relmeydu.
Chaqirghu bir qedem ilgiriligen halda t�l�fon we yanfonlarning iqtidarini ashurdi, �n�mini toluqlidi. Emma bu nersiler �z n�witide �chiw�tilmigen, byurokrat jemiyetning puqraliri �ch�n meripet, iqtisad qimmitidiki paydilarni k�p kelt�relmeydu. Talantliq bir ademge nisbeten �ytqanda, jemiyet uning talantini jari qildurushigha purset bermeydiken yaki uning talantini basturidiken, u l�kchek, haraqkesh yaki jinayetchi bolup k�tishi mumkin. Herqandaq ademde melum nisbette ijadiyliq bolidu. �chiw�tilgen, d�mokratik jemiyet tughma ijadiy rohqa nisbeten kengri purset bolup, insaniyetning qudriti ene shu muhitta jari bolidu. T�l�wizor, t�l�fon, chaqirghu d�genler bir medeniy jemiyetning �sk�niliri s�pitide kishilerning meniwi turmushini b�yitidu. Emma uning rohi �l�k awamgha unchilik janlinish �lip k�lishi natayin.
Men bir shair. Biraq mendiki eqil, toyghu we h�ssiyatni tinimsiz talishiwatqan dunya sh�ir �ch�n k�rek bolidighan sap tebietni qochuwetti. Eger men �r�mchining shimaliy qowuqi (b�ymin) din d�ngk�wr�kkiche mangidighan bolsam, t�rl�k plakatlar, xetler, awazlar, belgiler m�ning k�z�mge tashlinip, diqqitimge ist�la y�rg�zidu. Eger men minbusqa chiqip qalsam, dora we ichimlikler heqqidiki �lanlar k�z�mge ch�liqidu. Kishilerning qiyapiti, kiyim - k�cheklirimu uchur jemiyitining wasitisige aylinip ketken, kiyim - k�cheklerning markiliri, ulardiki xetlerning menisi s�ning kallanggha sijap turidu. D�mek, sen aram tapidighan chimliqlar, ormanlar, taghlar, salqin su boyliri alliqachan tawarlargha aylinip ketken. Sende rohiy muwazinet yoqalghan, r�alliq bilen �z�ng otturisida perq zorayghan. K�z aldingdiki r�alliqni sen �z�ng yaratqan bolmastin, belki bashqilar yasap bergen ehwalda shairning dunyasi qandaqmu heriketke �tsun! shairning quliqi, k�zi, y�riki s�pitide mewjut boluwatqan xelq uchur dewrining palech ist�malchisi bolup qalghan sharaitta, shairning wijdani azablanmasmu? M�ning "ist�malchi" d�gen s�z�m xelqimizge nisbeten t�xi baldurluq qilidu. Uchur ist�mal qilish bir zamaniwi milletke mensup ish. Zamaniwi millet qandaq bolidu? 1960 - yili yaponiyide �tk�z�lgen muhakime yighinida, alimlarning "Zamaniwiliq" heqqidiki birdek pikri mundaq bolghan(li ming t�zgen "Junggo Krizisi" d�gen kitabqa qaralsun. Islahat neshriyati, 1998 - yili 12 - ay neshri):
(1) Sheher nopusi y�ksek merkezleshken, herqaysi jemiyet tarmaqliri merkezlishishke qarap y�zlen'gen bolidu;
(2) �n�rgiye k�chidin y�ksek sewiyide paydilinilghan, tawarlar keng t�rde almashturulghan, ammiwi mulazimet hemme yerni qaplighan bolidu;
(3) Jemiyet puqraliri keng t�rde bardi - keldi qilishqan, siyasiy we iqtisadiy ishlargha her tereplime arilashqan bolidu;
(4)Yerlikchilik we mirasxor guruhlar yimirilgen, shexsning jemiyettiki paaliyetchanliqi k�cheygen bolidu;
(5) Dunyawi medeniyet we ilim - pen bilimliri omumy�zl�k tarqalghan, kishilerning muhitqa qarita musteqilliqi maarip bilen ong tanasip halda k�ngeygen bolidu;
(6) Qatnash we axbarat t�rliri p�t�n jemiyetni qaplighan bolidu;
(7) H�k�met organliri we ijtimaiy gewdilerning roli k�nsayin parchilan'ghan we k�p xillashqan bolidu;
(8) D�letler ara munasiwet keng qanat yayghan bolidu;
Biz yuqiriqi t�rl�k mezmun'gha �zimizning r�al halitini s�lishturup baqsaq shuni roshen k�releymizki, biz "zamaniwiliq"tin k�p yiraq.
(dawami bar...)

[ Next Thread | Previous Thread | Next Message | Previous Message ]

Replies:

Kompyut�r: S�z�k dunya, b�kinme puqra(2) -- Abduqadir Jalalidin maqaliridin, 18:13:23 01/22/02 Tue
Kompyut�r: S�z�k dunya, b�kinme puqra(3) -- Abduqadir Jalalidin maqaliliridin, 18:20:01 01/22/02 Tue

Forum timezone: GMT+6
VF Version: 3.00b, ConfDB:
Before posting please read our privacy policy.
VoyForums^(tm) is a Free Service from Voyager Info-Systems.
Copyright © 1998-2019 Voyager Info-Systems. All Rights Reserved.